ЁС ЗҮЙГ ЯРЬДАГ БИШ, МӨРДДӨГ…

Сүүлийн үед манайд ёс зүй ярих болов. Энэ нь муу зүйл биш л дээ. Хэрэв яриад байвал яриад дуусахгүй л дээ, энэ чинь. Хүн төрөлхтөн үүссэн цагаасаа ярьж эхлээд одоо болтол дуусаагүй байгаа юмыг монголчууд одоо яриад ёс зүйтэй болно гэвэл ёстой гонжгор. Тэгвэл ярьсны хэрэггүй гэж байгаа юм уу ? гэж надаас асууна. Тэгвэл элдэв долоон онол ном чалчаад байлгүй зүгээр л хүн төрөлхтний нийтээр тогтоосон хийгээд тогтсон зарчмуудыг үг дуугүй дага, мөрд гэж хэлэх байна. Ингээд энэ тухай онол арга зүйн талаар бяцхан санаа өгүүлье. Read more of this post

ҮЙЛДВЭРЖИЛТЭЭР ХАЛХАЛСАН ЗАЛЬ МЭХ

М.Энхсайханы шар гозойжээ. Тэр 2014 оны 10 дугаар сарын 17-нд “Гадаадын хөрөнгө оруулалт ба үйлдвэржилт” гэсэн ээлжит тэмдэглэлээ бичив. Түүнд анализ хийх нь бас л миний үүрэг юм. М.Энхсайхан уйдахгүй бол би ч гэсэн залхуурахгүй… Read more of this post

ЛЮДВИГ ФЕЙЕРБАХ: ШАШНЫ МӨН ЧАНАР I

Германы сонгодог философийн суут төлөөлөгч, Людвиг Андреас фон Фейербахын (1804-1872) нэгэн суут бүтээлийг Та бүхэнд толилуулж байна. Манайхан түүнийг огт мэдэхгүй. Социализмын үед мэдэхгүй байж сургаар баахан “загнадаг” байв. Ардчилал ялаад бүр ч тас харанхуй болов. Гэтэл бүх дэлхий энэ суут хүний бүтээлийн, ялангуяа этик, шашны тухай сургаалийн үзэл санаан дор хүмүүжсэн гэхэд хэтрүүлсэн болохгүй. Тэрээр “Христианы ёсны мөн чанар”, “Ирээдүйн философийн үндсүүд”, “Шашны мөн чанар”, “Шашны мөн чанарын тухай уншлагууд” гэсэн гэсэн туурвилуудаараа дэлхийн философийн түүхэнд болон хүн төрөлхний сэтгэлгээнд хувьсгал хийсэн суутан юм. Ингээд түүний “Шашны мөн чанар” (1845) хэмээх суут бүтээлийг анх удаа монголчуудад хүргэж байна. Гэхдээ орос хэлнээс дам орчуулснаа хэлэх ёстой. Фейербах энэ суут бүтээлээ тезис байдлаар бичсэн бөгөөд түүнийг амьд байхад бараг хэвлэж байгаагүй юм. Read more of this post

ГУРАВ ХОНОГИЙН ДОТОРХ НОВШРОЛ

М. Энхсайхан 2014 оны 10 дугаар сарын 10-нд “Гадаадын хөрөнгө оруулалт ба Прагматик национализм” гэсэн тэмдэглэл бичив. Дараа нь 2014 оны 10 дугаар сарын 13-нд “Прагматик национализмын /үндэсний үзэл/ тухай” гэсэн удаах тэмдэглэлээ бичив. Энэ хооронд ердөө л 3 хоног болсон юм. Ноён М.Энхсайхан өмнө нь олон хувирч байсан “ид шидээ” ердөө л 3 хоногийн дотор гайхамшигтай тодруун харуулав. Энэ тухай өгүүлэх гэсэн юм… Read more of this post

М.ЭНХСАЙХАНЫ ҮНДЭСНИЙ ҮЗЭЛ БА БИДНИЙ ҮЕИЙНХЭН

Саяхан М.Энхсайханы хачин хувиралын тухай биччихсэн чинь зарим мартамхай нөхөд уурлаад жигтэйхэн. Тэгвэл би хэлсэн үгээ баримтаар нотолж чадна. Аль эрт 2006 онд “Улс төрийн сонин”- д: “либерал М.Энхсайханы амнаас үндэсний үзлийн хэлтэрхий ч унахгүй”, “үндэсний үзэл бол бүтэлгүйдсэн либералчуудын хоргодох сүүлчийн сүүдрэвч” гэсэн дүгнэлт хийж, энэ нь ямар үр дүнд хүргэхийг урьдчилаад биччихсэн байсан юм. М.Энхсайханыг “дахин төрөхөөс” хамаагүй өмнө “Улс төрийн сонин” гав ганцаараа “Үндэсний үзэл мандтугай” гэсэн уриатай гарах эр зоригтой байсан ба зөвхөн энэ сонинд монголын үндэсний үзэлтэй холбоотой цуврал өгүүллүүд тасралтгүй гардаг байсан юм. Энэ сонинг одоогийн УИХ-ын гишүүн Г.Уянга, сэтгүүлч А.Баатархуяг нар эрхлэн гаргаж байсныг олон хүн мартаад байх шиг. Иймээс одоо, хэзээ хойно үндэсний үзлийн “автор” болох гэвэл утгагүй гэдгийг М.Энхсайхан болон бусад зарим хүмүүст зөвлөх байна. Ингээд “Улс төрийн сонин”-ны 2006 оны 7 дугаар сарын №29 (47)-д дээрх гарчигтайгаар гарсан өгүүллийг дахин толилуулж байна. Бүр 8 жилийн өмнөөс ноён М.Энхсайханы хийх алхам болон “хувь төөргийг” шинжлэх ухааны аргаар “зурчихсан” байсан гэж одоо бүрэн итгэлтэйгээр хэлж чадах учраас энэ өгүүллийг дахин тавьж байгаа юм. Үүнийг л шинжлэх ухааны анализ, системт шинжилгээ хэмээн нэрлэж болно… Read more of this post

ЦАХИЛГААН СТАНЦ БА ҮНДЭСНИЙ ҮЗЭЛ

Сүүлийн үед МҮАН-ын дарга М.Энхсайхан ээлжит хувиралдаа орж эхлэв. Залуу хүн байсан бол бас яая гэхэв, үзэл санааны эрэл хайгуул хийж байна гэхсэн. Харин М.Энхсайхан одоо, өнөөдөр үзэл санаа хайж байвал хуцваа л байхгүй юу. Энэ тухай товч өгүүлэх гэсэн юм…
Бүтэц болоход амь нь тэмцэв
Засгийн Газрын бүтцийн өөрчлөлт намууд болон албан тушаалтнуудын тарыг таниулж байна. Эдүгээ манайд албан тушаалын аймшигтай, учир утгагүй дайн болж байгаа нь хэн бүхэнд илэрхий.
Олон хүн гол дайнд АН-д болон МАН, АН-ын хооронд болж буй гэж бодож байгаа нь үнэн бөгөөд бодитой юм. Үнэхээр тийм үзэгдэл болж байгаа. Гэтэл энэ дайнд “Шударга ёс” эвслийг бүрдүүлж буй МҮАН болон МАХН жигтэйхэн идэвхитэй оролцож түүнийг хүн ойлгохын аргагүй холион бантан болгож байна.
Үгийн шууд утгаар нам гэхэд арай л сэрүүдэх энэ бүлэг хүмүүсийг чухам юу гэгч хөтлөн жолооддог юм бол ?! Арай том АН, МАХН хоёрын талаар бид байнга бичдэг, талцаж харааж ерөөдөг. Үлдэх МАХН-ын талаар ч гэсэн намын дарга Н.Энхбаяр хийгээд түүнтэй холбоотой адал явдлаар нь ямар нэг хэмжээгээр мэднэ. Үгүй ядаж л манай намын дарга солонгосын иргэн болсон юм ерөөсөө байхгүй гээд хэвлэлийн хурал хийгээд ярьчихаад байгаа юм.
Ингээд МҮАН үлдэж байна. Энэ намын дарга нь манай туршлагатай улс төрч М.Энхсайхан.
М.Энхсайхан 2006 онд Ардчилсан намаас гарч Үндэсний Шинэ Намыг байгуулан 2007 он хүртэл анхны даргаар ажиллаж эхэлсэн юм. Ингэхлээр тэр 2006 он хүртэл ардчилсан, либерал үзэл санааг баримталж, хэрэгжүүлж байсан. Үүнийг түүний бүхий л үйл ажиллагаа нотолдог. Мөн түүний туслахаар ажиллаж байсан Д.Ганболдын дурдатгалын ном хөдөлбөргүй нотолдог.
М.Энхсайхан 2011 онд Үндэсний Шинэ Нам нэрээ Монгол Үндэсний Ардчилсан Нам болгон солиход даргаар нь сонгогдоод одоо болтол ажиллаж байна. МҮАН үндэсний үзлийг туг болгон мандуулав. Энэ нь монголын нийгэмд хамгийн чухал, хамгийн эрэлттэй үзэл санаа байсан юм.
М.Энхсайханы коммунист байгаад либерал болсон, тэгээд үндэсний үзэлтэн болсон мэтийг бол монголын хөгийн нөхцөлд байж болох явдал гээд орхиё гэж саная. Гэхдээ нэг хүн үзэл бодлоо солих бол “бага” асуудал, харин үзэл бодлоо солиод бүхэл бүтэн нам байгуулах бол “том” асуудал гэдгийг би онцлон дурдаж байна.
Гэтэл чамгүй амжилт олсон МҮАН М.Энхсайханаас болоод сүүлийн үед таг зогсох болов. Яав, юу болов ?!
Төсөл горьдсон нам
Намын дарга М.Энхсайхан том төсөл дээр ажилладаг мэргэжилтэн болсонд хамаг учир байгаа юм. Эхлээд тэр “Монголын төмөр зам” ТӨК-ийн захирлаар томилогдов. Хэдэн сарын дараа УИХ-аар баталсан бодлогын хүрээнд ажиллаагүй гэсэн шалтгааны улмаас халагдав. Ингээд Таван Толгойд баригдах Цахилгаан станцын төслийн дарга болов. Түүнээс хойш тэр мега төсөл гэдэг нэг сайхан юмтай болж авав. Аль нэг намын дарга аль нэг том төсөл дээр ажиллаж мэдээж болно. Гэхдээ намын ажил гэж байх ёстой биз дээ ?! Яг энэн дээр тэр үзэл бодлын хийгээд үйл ажиллагааны зөрчилд орсон юм. Энэ нь Засгийн Газрын бүтцийн өөрчлөлт дээр тод илэрч байна.
МҮАН ямар ч ажил хийлгүй их удсан байснаа Эрчим хүчний яамны асуудал сөхөгдөнгүүт гэнэт улс төр ярьж эхлэв. М.Энхсайхан “Бүлтрэлт” хэмээх өгүүлэл маягийн зүйл бичиж “хурц тод” тэмцэж эхлэв.
Намын дарга тэмцэж болно л доо. Гэхдээ төсөл өгсөн үед “энх тайван” зарлаж, тэмцэх гэсэн бусад хүмүүсийг зад загнадаг, Засгаас гарах болсон үед шүүмжилж тэмцдэг хөгийн зан үйл байж болохгүй л дээ.
Ингэснээр МҮАН-ын үндэсний үзэл гэсэн сүртэй сайхан уриа оргүй алга болж, намын дарга М.Энхсайханыг төсөлд үлдээх гэсэн хөгийн бүлэг болон хувирав. М.Энхсайхан өтөлж, “энхтайвныг” хүсэн мөрөөдөх болсон байж магадгүй. Гэхдээ түүнийг төсөлд байлгахын тулд бүхэл бүтэн намын үйл ажиллагаагаа саармагжиж зогсох утгагүй.
Одоо дүгнэлт хийгээд үзье. ҮШН-ыг байгуулж эхлэх үед нь “либерал үзэл М.Энхсайханы яс махны шинж” гэж Г.Уянгын эрхлэн гаргаж байсан “Улс төрийн сонинд” цагаан дээр хараар бичиж байсан. Үүнийг би үзүүлсэн ч чадна. М.Энхсайханы “үндэсний үзэлд” итгэсэндээ биш, харин үндэсний үзлийг нийгэмд дэлгэрүүлэхэд хэрэгтэй гэж тодорхой хүмүүс энэ намыг ашигласан юм. Харин энэ бол жич яриа болно.
Үндэсний үзэл бол М.Энхсайханы зөвхөн баг, хүнд үзүүлэх хэрэглүүр гэдгийг их эртнээс мэддэг хүмүүс байсан юм. Одоо тэр багаа хуулан хаяв, мэдээж хэрэг цаанаас нь хэн бүхний таних либерал царай харагдаж эхлэв. Гэвч тэр багаа хуулаад хоосон үлдэнэ, харин үндэсний үзэл үүрд байна…
Энэ тохиолдолд түүнтэй өөрөөр ярих учиртай. Яагаад гэвэл Монголын үндэсний үзэл санаа ямар ч тохиолдолд цахилгаан станцын мега төслөөс зүйрлэшгүй том гэдгийг бид бүрэн итгэлтэйгээр баталж чадна…
Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
2014 оны 10 дугаар сарын 09.

МАКС ВЕБЕР: ПРОТЕСТАНТ ЭТИК ХИЙГЭЭД КАПИТАЛИСТ ҮЗЭЛ САНАА

К.Маркстай эн зэрэгцэх агуу суут М.Веберийг (1864-1920) манайд сургаар ярих боловч огт мэддэггүй юм. Мэддэг байсан бол хаанаас ингэж тэнэгтэхэв. Социализмын үед түүнийг “хөрөнгөтний сургааль” гээд огт орчуулж байгаагүй. Дэлхий дахинд М.Вебер, К.Маркс хоёрыг онолын социологийн хоёр эцэг гэнэ. Манайд Марксыг нэг хэсэг худлаа бурханчилж байгаад нулимаад хаячихсан. Нөгөө М.Веберийг огт мэдэхгүй. Ингэхээр чинь манайд нийгмийн ухаан хөгжинө гэж номонд хазгай. М.Веберийн гол бүтээл нь “Протестант этик хийгээд капиталист үзэл санаа” (1905) юм. Марксынхаар бол “Капитал” нь юм. Монголчуудыг, ялангуяа залуусыг “жаахан ч болов юм уншиж сур” гэсэн сэтгэлийн үүднээс энэ суут бүтээлийн “Өмнөх тэмдэглэл” гэсэн өчүүхэн хэсгийг монголчуудын хүртээл болгож байна. Цаашаа энэ суутны энэ болон бусад бүтээлийг өөрсдөө уншина биз. Хэрэв уншихгүй бол Монголд нийгмийн сэтгэлгээ яагаад ч хөгжихгүй. Нэг зүйлийг анхааруулахад энд өгүүлж буй асуудал нэн гүнзгий, маш хүнд учраас “тэр дор нь” сэтгэгдэл бичихээсээ өмнө “жаахан бодсон” нь дээр болов уу. Дашрамд Монголд М.Веберийг анх удаа орчуулсан учраас алдаа мадаг нэлээд гарсан байх… Read more of this post

ГАДААД ДОТООДОО ЯЛГАХАА БОЛИВОЛ…

Ноён Н.Алтанхуяг “ид шидэт” бүтцийн өөрчлөлтөө танилцуулж эхлэв. Түүнийг бүхэлд нь ярих дур сонирхол алга. Яагаад гэвэл угаасаа утгагүй юмыг ярихад утгагүй л байдаг. Харин бүр илүү тэнэгтэж, дэлхийд хаа ч байхгүй зарчим гарган ирж байгаа гол тэнэглэлийг хөндөх гэсэн юм… Read more of this post