УНААТАЙ ХӨХ ХОТ

Дээхэн би Хөх хот яваад ирэв. Хөх хотод нэг ижил унадаг дугуй их олон болж. Би хятадууд дугуйнд дуртай болоод л тэр биз гээд эхэндээ нэг их тоосонгүй. Гэтэл тэд хотынхоо тээврийн асуудлыг үнэн ухаалаг шийдэж байна. Энэ туршлага манайд нэн хэрэгтэй учраас энэ тухай өгүүлэх гэсэн юм… Read more of this post

Г.УЯНГА: ХУВЬСГАЛААС ӨӨР ГАРЦ БАЙГАСАЙ ГЭЖ ЯМАР ИХ ХҮСЭЖ БАЙНА АА…

УИХ-ын гишүүн Г.Уянгын “Масс.мн” өгсөн ярилцлагыг уншигчдад хүргэж байна. Учир нь энэ ярилцлага манайд тулгамдсан зарчмын суурь асуудлуудыг хөндөж чадсан юм. Read more of this post

И. В. СТАЛИН. МАРКСИЗМ БА ХЭЛ ШИНЖЛЭЛИЙН АСУУДЛУУД. Марксизм хэл шинжлэлд хандах нь.

И.В.Сталины 1950 оны 6 дугаар сарын 20-нд “Правда” сонинд бичсэн “Марксизм ба хэл шинжлэлийн асуудал. Марксизм хэл шинжлэлд хандах нь” хэмээх алдарт өгүүллийг монголчууддаа толилуулж байна. Би Сталиныг магтаад сурталчлаад байгаа юм биш. Энэ өгүүлэлд хэл шинжлэлийн бараг бүх асуудлыг бүхэллэг, цогц систем болгон авч үзсэнд түүний ач холбогдол байдаг юм. Ийм болохоор энэ бүтээлийг өнөө үед ч гэсэн барууны их дээд сургуулиудад үзэж судалдаг. Одоо ч гэсэн хэл шинжлэлийн асуудлыг ингэж цэгц системтэй, өндөр дээд түвшинд нэгтгэн дүгнэсэн ийм бүтээл ховор байдаг. Манай хэл шинжлэл бараг сөнөөд байгаа нь тулгамдсан асуудлыг ийм өндөр түвшинд нэгтгэн дүгнэж чадаагүй байгаатай, мөн ийм оролдлого хийхгүй байгаатай холбоотой. Дашрамд энэ өгүүлэлд “бут авсан” Н.Я.Марр бол орос, зөвлөлтийн нэрт эрдэмтэн байсан агаад Сталин түүнийг нас барснаас 15 жилийн дараа энэхүү шүүмжлэлт өгүүллээ бичсэн юм. Энэ өгүүллийг олон дахин сайтар уншвал манай хэл шинжлэлийн тулгамдсан олон асуудлыг шийдвэрлэх арга замыг олж болно гэж бодож байна. Гагцхүү бид энэ түвшинд хүрч маргаж, сэтгэж, үйлдэж сурах л хэрэгтэй дээ. Сталинд яаж ч хандаж болох боловч түүний энэ бүтээл онолын социологи, хэл шинжлэлийн онолын сонгодог бүтээлд зүй ёсоор ордог гэдгийг би онцлон дурдаж байна. Read more of this post

И.В.СТАЛИН. АМЖИЛТААС ТОЛГОЙ ЭРГЭХ НЬ

И.В.Сталины 1930 оны 3 дугаар сарын 2-нд “Правда” сонинд бичсэн “Амжилтаас толгой эргэх нь. Хамтралын хөдөлгөөний асуудалд” өгүүллийг монголчуудад толилуулж байна. Манайд эдүгээ И.В.Сталиныг “яргачин” л гэж ойлгодог болсноос гадна түүний ганц ч бүтээлийг манайхан мэдэхгүй. Сталин сайн ч бай, муу ч бай, оросын түүхэнд арилшгүй ул мөрөө үлдээж чадсан суут хүн юм. Саяхан Оросын түүхэнд ач холбогдол бүхий 100 түүхэн баримт бичгийн жагсаалт гаргахад энэ өгүүлэл орсон юм. Read more of this post

ЗОЛИОС БА ХҮЛЭЭС

Сүүлийн үед энэ засаг төрийн явдлыг мэдэх хүнгүй болов. Манайхан төсөв хэлэлцэж тоон дунд толгой эргэж гүйцэж байна. Угаасаа монгол хүн гурваас дээш тоо хэлэхээр толгой нь эргэдэг гэмтэй. Үүнийгээ маргааш нь баараггүй мартах бөгөөд тэгээд “сайхан тоо” хэлсэн хүнийг дагаж хошуурдаг өвчтэй. Ингээд бүгдээрээ “тоо” ярихаар бүгдээрээ дүүрдэг заншилтай. Энэ тохиолдолд тоо ярьж байгаа засаг нь ч, шүүмжилж байгаа УИХ нь ч гэсэн толгой нь эргэх бөлгөө. Иймээс гаднаас нь анализ хийж өгөх нь монгол судлаач миний үүрэг болой. Read more of this post

МОНГОЛЫН ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТУХАЙ ЭРЭГЦҮҮЛЭЛ

Өнөөдөр Монголын шинжлэх ухааныг хөгжүүлэх, аврах тухай асуудал ид яригдаж байна. Мөн чанартаа бол шинээр сэргээн хөгжүүлэх тухай асуудал юм. Энэ тухай эрэгцүүллээ сэдэв (тезис) маягаар өгүүлэх гэсэн юм. Read more of this post

ТАВАН ТОЛГОЙН АЧ ХОЛБОГДЛЫН ТУХАЙД

Зээлийн рейтинг, эрсдлийн судалгаа анализаар мэргэшсэн, олон улсын нэрд гарсан агентлаг “Moody’s” дэлхийн коксждог нүүрсний зах зээлийн өнөөгийн байдлын талаар явуулсан судалгааныхаа дүнг гаргажээ. Таван Толгойн талаар шийдвэр гаргах гэж байгаа энэ хариуцлагатай үед энэхүү судалгааны дүнгээс маш товч танилцуулах нь монгол судлаач миний үүрэг гэж бодож байна. Өөрөөр хэлбэл маш товч юмыг өөрөө мэдээд бүр их товчилж мэдээ төдий болгож байгаа юм. Read more of this post

ХИЙН ХООЛОЙ ХИЙГЭЭД ЕВРОПЫН ДАРЬТАЙ ТОРХНЫ ТҮҮХ

Манайхан өөрсдийгөө Манжийн дарлалд 220 жил болсон гээд шүүрс алдах. Харин Болгар бол Османы эзэнт гүрэн буюу одооны Туркийн дарлалд 500 жил болсон юм. Энэний дэргэд манай 220 жил ёстой “хүүхдийн тоглоом” байхгүй юу. Гэсэн хэдий ч харийн дарлалд адилхан байсан болоод ч тэр үү, Монгол, Болгар хоёр улс нь ч, хүн нь ч их төстэй болохыг би тэнд суралцаж байхдаа анзаарсан юм. Тэгээд болгарын тухай товч өгүүлэхээр шийдэв. Дашрамд Балканы хойгийн нэн шинэ түүхээс хялбарчлан оруулахыг хичээв. Ингэж нурших нь манай уншигчдад сонирхолтой гэж санана. Учир нь Балканы хойг бол хамаг зөрчил тэмцэл, дайн самууны голомт юм. Энэ түүхэн өгүүлэл одооны үйл явдлууд хийгээд Монголд болж буй олон үзэгдлийг ухааран ойлгоход ихээхэн тустай гэж бодож байна. Read more of this post