ДИАЛЕКТИК Л БАЙХГҮЙ ЮУ

Сүүлийн үед бүгдээрээ шахам синергетик гэж донгосох болов. Бөөгөөс эхлээд шинжлэх ухааны нэр зүүгсэд хүртэл ингэж ярих болов. Мэддэг “амьтан” гэж Монголд тоотой хэдхэн гэдгийг би баталгаатай хэлнэ. Хэрэв мэддэг байсан бол ядахдаа нэг удаа системийн анализ хийх байсан биз. Шинжлэх ухаанд хүртэл “моод” гэж байх бөлгөө. Ухаандаа зөрчлийг Маркстай хамт “устгав”, шог л байхгүй юу. Бас зөрчлийн диалектикийг “устгав”. Тэгээд ?! Оронд нь зүсэн зүйлийн новшийн “юм” гаргаж ирэв. Одоо тэр боломж нь дуусч байна. Ингээд бүгдээрээ гүн ухаан, танин мэдэхүй, ёс суртахууны мухардалд орсон нь тодорхой байна. Эсэргүүцсэн, шүүмжилсэн болгоныг марксист, ленинист, социалист, коммунист гэж хоч зүүн “айлгаж” “дарж авдаг” үе аль хэдийн өнгөрчихөөд байна. Ингээд орчин үеийн танин мэдэхүйн асуудлыг хөндсөн өгүүллээ толилуулж байна.
Мэдэхгүй бол оролцох хэрэггүй гэдгийг урьдчилан сануулж байна. Яагаад гэвэл системийн онол, синергетик, хаосын удирдлагын асуудлаар би монголдоо анхны хэд хэдэн өгүүлэл бичсэн, гэтэл монголын “мэдэмхийнүүд” жадлан эсэргүүцсэн. Тэгээд би нэг хэсэг зогссон. Гэтэл хэн ч энэ талаар үргэлжлүүлэн бичээгүй хэдэн жил болов, яагаад гэвэл чадал, мэдлэг нь хүрдэггүй юм. Хүнийг юм хийлгэхгүй атлаа өөрсдөө бичихгүй болохоор чинь би үргэлжлүүлэхээр шийдлээ. Ахиад эсэргүүцвэл Та нарын ХОХЬ гэхээс биш миний хохь болохгүйд хамаг учир нь байгаа юм.
Синергетикийн диалектик
Хувьслын хууль, ерөнхий зүй тогтлыг олох оролдлогоосоо Монголоос бусад улс үндэстэн няцаагүй байгаа. Хувьслын хууль, ерөнхий зүй тогтол гэдэгт физик, хими, биологи, сэтгэл зүйн болон нийгмийн бүхий л асуудлыг багтаан ойлгодог. Сүүлийн үед синергетик нэрийн дор энэ бүхнийг багтаан ойлгох болсон ба энэ үгийг хэлчихвэл шинэ, дэвшилтэт, орчин үеийн бусад нь хуучин, хоцрогдсон гэж бодоод байх шиг. Энэн шиг тэнэг юм гэж хорвоод байхгүй. Энийг чинь хүн төрөлхтөн судлаад бичмэл түүхээр лавтайяа 3000 гаран жил болж байна. Та нар шиг юмнууд л 1990 оноос хойш “нээсэн” гэж солиордог байх.
Синергетик бол ахуйн хууль, түгээмэл мөн чанарыг гүн ухаантай зэрэгцүүлэн судалдаг нээлттэй хандлага юм. Өмнөх гүн ухаануудыг үгүйсгээд байгаа юм түүнд өчүүхэн ч байхгүй. Харин ч нийлүүлэн синтезлэсэн зүйл байгаа байх. Энэ нь ч жам ёсны юм. Өөр яах гэж ?!
Ихээхэн зөрчилтэй хоёр том хандлага угаасаа байсан юм. Нэг дэх нь: тодорхойгоос, гэхдээ хувьслын суурь загвараас салбар хоорондын нэгтгэсэн суурь загварт шилжих, хоёр дахь нь: үүний урвуугаар нэгтгэсэн онолын ойлголтоос тодорхой зүйл рүү шилжих гэсэн хандлагуудыг энд дурдаж болно. Энэ хоёр том хандлагууд олон жилийн турш зөрчилдөж тэрсэлдэж явсаар байгаад гүн ухааны шинжтэй дараах хэдэн суурь асуудлыг үүсгэсэн юм. Энэ нь:
1. Бүх юм хаанаас үүсдэг вэ, үүсэн тогтох буюу эхлэлийн асуудал
2. Хөгжлийн үйл явц хаашаа явдаг вэ, зорилгын асуудал (телеологи)
3. Хэсэг нь бүхэлдээ хэрхэн хамаарах вэ, бүхэл ба хэсгийн асуудал (холизм)
4. “Би юу хийх ёстой вэ” буюу миний үйлдэл амжилттай, үр ашигтай байхын тулд би юу хийх ёстой (практик оюун ухааны асуудал)
Ингээд эдгээр асуудлыг шийдвэрлэх гэж байгал, нийгэм дэх нийлмэл зан үйлийн ерөнхий хуулийг судлан байж синергетик гарч ирсэн бөгөөд энэ нь байгаль, хүн, нийгмийн үйл явцын амьд, бодит диалектикийг судлах ганц л зорилготой ажгуу.
Зайлшгүй хийгээд санамсаргүйн диалектикаас синергетик үүссэн гэвэл одооны нусан буунууд огт ойлгохгүй. Тэгээд Та нар шинэ юм хийчихээ юу ?! Юу ч хийгээгүй л байхгүй юу. Диалектик хийгээд системийн онол мэдэхгүй байж синергетик ярина гэвэл ёстой гонжгор нь.
Цаашаа. Одооны чалчаанууд хаос ба систем, дэг журам гэж ярина. Үүнийг Та нар одоо бодоод олчихоо юу. Диалектик бүтэц, нарийн зохион байгуулалт, системийн тогтвортой байдал, хаос зэргийн тухай мэдье гэвэл одоогоос 3000 орчим жилийн өмнөх гүн ухаан үз. Энийг чадахгүй гэвэл наад зах нь Германы сонгодог гүн ухааныг хальтлах ёстой. Аягүй бол Монголоос ч гарсан байж магадгүй. Үүнийг “мэддэг амьтан” манайд нэг их олон байхгүй. Наад синергетик чинь тэндээс гарсан юм. Одоо нэг их сүрхий хүн болох гэж ядах хэрэг байхгүй.
Тэгээд АНУ-ын шугаман бус бүтцийн тухай, аттрактор, потенциал болон актуал диалектикийг үзэж байж дөнгөж синергетик рүү дөхөж очно. Оросын сургуулийг ч бас сайн үзэх ёстой.
Хэрэв Дорно дахин руу хандвал бүр ч илүү сайн. Энэ талаар гарсан анхны дэвшилтэт оролдлого байсан юм шүү. Энэ бол Б.Даш-Ёндон багшийн шинээр дэвшүүлсэн төв ёсны үзэл болой. Гэвч мунхаг харанхуй, тэнэг мал шиг сэтгэхүйнхээ улмаас түүнийг ёстой хог шороотой хутгаад хаясан даа. Дашрамд дурдахад энд гарсан алдаа бол туйлын зөв үзлийг нэг намын үзэл суртал болгон дэвшүүлсэнд байгаа болов уу.
Уг нь Монголын Үндэсний Ардчилсан үзлийн тулгуур зарчим, үзэл санааны эх, арга зүйн үндэс болгосон бол болох л байсан.
Ингээд зайлшгүй ба санамсаргүй, хаос хийгээд дэг журам, нарийн нийлмэл бүтцийн өөрийн зохион байгуулалт, диалектик тогтвортой байдал хийгээд тогтворгүй байдал, нийлмэл бүтцийн амьдрал ба мөхөл, потенциал ба актуал диалектик, хувьслын шугаман бус орчин, шугаман бус бүтэц дэх аттрактор, удирдлага болон өөрийн удирдлагын диалектик зэрэг олон ойлголт үүнтэй холбогдон гарч ирдэг юм.
Ингээд ирмэгц хөгжлийн механизм, байгаль, нийгэм дэх нарийн нийлмэл системийн хөгжил, өөрийн хөгжлийн диалектикийг шинээр авч үзэх шаардлага гарч байгаа юм. Манайхтай адил диалектикийг нь хог дээр хаячихаад синергетикийг нь аваад давхиад бай гэж хэн ч хэлээгүй.
Энэ дэлхий дээр хамгийн солиотой гажигтай сэхээтэн бол Монголын сэхээтэн гэж би баталгаатай хэлнэ. Анх удаа хэлж байгаа ч юм биш. Нэг “юмыг” авч болно, гэхдээ заавал нөгөөхийг нулимж дэвсэж байж санаа нь амардаг сэтгэл зүйн гажигт хамаг учир нь байдаг байх. Өөрөө юм хийхгүй, хүнийг юм хийлгэхгүй хөгийн амьтад…
Өөрийн зохион байгуулалтын үйл явц дахь горим ба хаос
Шугаман бус нээлттэй систем дэх өөрийн зохион байгуулалтын үйл явц илт хоёрдмол шинжтэй хаосын зөрчилтэй тулгардаг.
Хаос бол нэг талаас бүтээлч, нөгөө талаас эвдлэгч юм. Өөрөөр хэлбэл нэгэн зэрэг хоёрдмол үүрэг гүйцэтгэдэг. Хаосын дундаас горим гардаг бөгөөд хаос бол нарийн нийлмэл систем өөрөө бүтэцжих аль нэг хандлага руу гарах гарц болдог утгаараа бүтээлч зүйл болно. Үүний эсрэгээр нарийн нийлмэл цэгцэрсэн бүтэц нь хэт тогтвортой байснаа хурцдалтын үедээ тогтворгүй болж сүйрлийн зам руугаа ордог утгаараа эвдэн сүйтгэгч зүйл болно.
Энд дурдан буй үг, нэр томъёо бүр ердийн ухамсрын ойлголт биш гэдгийг онцлон дурдаж байна. Ухаандаа “өөрийн зохион байгуулалт” гэдэг нь “хар аяндаа” гэсэн утга огт байхгүй, “тогтвортой” гэдэг нь “амар сайхан” гэсэн хэрэг биш, мөн “хурцдалтын үе” гэдэг нь хэн нэгний “галзуу хөдөлсөн” гэсэн агуулга огт биш гэх мэт, гэх мэт…
Үнэнийг хэлэхэд монголын мэдэмхийнүүдээс “айх” юм байна ш дээ.
Өөрийн зохион байгуулалтын үйл явц дахь хаосын энэхүү суурь үүрэг нь гурван янзаар илэрнэ.
1. Хаос бол систем аттракторуудын аль нэгэн рүү, боломжит бүтцийн аль нэгэн рүү гарцаагүй гарах гарц болно.
2. Хаос бол энгийн бүтцээс нийлмэл бүтцэд нэгдэх, түүнийг хувьслын хэмнэлийн зохицуулсан механизмд нэгтгэх үндэс болж өгнө.
3. Хаос бол системийн хөгжлийн янз бүрийн горимд шилжих, халагдах механизм, харьцангүй тогтвортой нэг бүтцээс нөгөөд шилжих механизм болж өгдөг.
Тогтворгүйгээр дамжсан тогтворт байдал.
Тогтворгүй байдал гэдгийг сүүлийн үед муугаар үзэхээ больсон шүү дээ. Тогтворгүй байдал нь арилгах ёстой муу зүйл, таагүй явдал тэр болгон байдаггүй. Тогтворгүй байдал нь тогтвортой, эрчимтэй хөгжлийн нөхцөл болдог. Зөвхөн тогтвортой байдлаас хол, тогтворгүй төлөв байдалд байгаа систем л гэнэт өөрийгөө зохион байгуулж, хөгжиж чадна. Тогтвортой, тэнцвэрт байдал бол хувьслын мухардал юм. Тогтворгүй байдал бол хөгжил гэсэн үг бөгөөд хөгжил нь тогтворгүй байдлыг дамжин бифуркациар дамжин тохиолдлоор дамжин хөгжилд хүрдэг.
Энд ёстой жинхнээсээ монгол “зовлон” гарч ирдэг юм. Энийг хэлэнгүүт л өөрсдийнхөө тэнэг мангуу, алхаг залхуу, оюун сэтгэлгээний хомсдол хамаг муу муухайгаа орчин үеийн “онол” руу чихчихээд санаа амар суух “гоё санаа” тэр дороо гараад ирдэг юм. Ийм тэнэг юм хаа ч байхгүй.
Зүйрлэн хэлбэл организм-системд бол ханиад бол жам ёсны өвчин юм. Үүнийг давбал уг организм илүү тэсвэртэй болон цааш хөгжинө. Харин түүнийг гэмтээвэл энэ бол жам ёсны зүйл биш. Нийгэм ч бас адилхан. Нийгэмд жам ёсны асар олон зөрчил байж болно. Гэтэл түүнээс үлэмж гажсан үзэгдэл бол системд тохиолдсон осол, гажилт юм. Манай өнөөгийн нөхцөл байдалд жам ёсны зүйл тун бага.
Монголын тогтворгүй байдал бол жам ёсны зүйл огт биш, манай удирдагчдын санаатай хийж буй үндэстнээ хөнөөх бодлогын үр дүн мөн. Бүгдээрээ үхэх гээгүй л юм бол үүнийг бүхий л чадлаараа эсэргүүцэх ёстой.
Үүнийг дараах хэсгээс ойлговол их баярлана.
Өөрийн зохион байгуулалтын бүтэц дэх “амьдрал” ба “үхлийн” диалектик
Үүсэн тогтсон нийлмэл бүтэц нь ердөө л харьцангуй тогтвортой зүйл юм. Хурцдалтын үеэс хол бол тэр нь удаан хугацааны туршид хэт тогтвортой байж болно. Гэхдээ хурцдалтын үе болоод ирэхэд энэ систем гэнэт задрах буюу эсвэл өчүүхэн төдий өдөөлтөд (флуктаци) автан сүйрэх хандлагатай байдаг.
Өөрөөр хэлбэл микро хаос эрт орой боловч макро түвшинд хүрч түүний өөрөө бүтээснийг эвдэн сүйтгэдэг, яагаад гэвэл тэр микрогоо бүтээсэн.
Хурцдалтын агшин, өөрөөр хэлбэл нийлмэл бүтцийн оршихуйн эцсийн хугацаа байна гэдэг бол нарийн нийлмэл өөрийн зохион байгуулалтын гайхамшигт шинж чанар юм. Алив зохион байгуулалт бол эцсийн хугацаа байдаг болохоор л оршин байгаа юм. Ерөөс амьдрахын тулд эцсийн хугацаанд амьдардаг. Амьдралын дотоодод угаасаа үхэл байдаг. Үхэж мөхдөг юм л өөрийгөө зохион байгуулах чадвартай байдаг. Энэ бол нийлмэл, нээлттэй хувьслын синергетик хуулийн нэг юм.
Горим солигдох нь нарийн нийлмэл системийн өөрийгөө тэтгэх арга хэрэгсэл мөн.
Хаос нь хурцдалтын агшинд ойрхон үед системд заналхийлж буй задралаас нийлмэл бүтцийг “аварч” болно, хэрэв хаосын ачаар хэт хурдан, нуранги үүсгэх өсөлтийн горимоос системийг гаргаж чадвал үүний эсрэг байдалд орж систем “царцах” горимд орно.
Энэ үед төв рүү тэмүүлэх хүч гадагш урсах хүчээр, төвөөс зугтах хүчээр солигдоно, нарийн нийлмэл болох хийгээд бүтэцжих явдал нь хялбарших хийгээд олон янз байдал арилахаар солигдоно, үйл явц өргөжих хийгээд идэвхижих явдал нь идэвхийн бууралтаар солигдоно гэх мэтчилэн…
Хурдан өсөлтийн горимд тогтсон бүтцийн зохирлыг эвдэх, задлах хандлага үүсдэг. Гэтэл царцах горимд “ой санамжийн” өнгөрсний механизмыг өнөөдөртэй авчирч “залгадаг”. Ингээд нийлмэл бүтцийн дотоод өөрчлөлт, үйл явцын ерөнхий хэмнэлд нөлөөлдөг.
Ер нь бол ямар ч систем өсөлт – уналт – гацалт – ахиад өсөлт гэсэн төлөв байдлыг дамжин хөгжих жамтай бөгөөд хуультай. Энэ бол амьдралын хэмнэл болно. Ингэж байж л систем бүхэллэг чанараа хадгалах бөгөөд эрчимтэй хөгжиж чадна.
Хувьслын хийгээд өөрийн зохион байгуулалтын онол нь зөөлөн удирдлагын урлагийг сурахыг шаардаж байгаа юм. Энд шугаман бус динамик, синергетик, хаосын удирдлага гэх мэт олон асуудал шинжлэх ухаан болтлоо хөгжөөд их удаж байна. Гэхдээ л энэ чинь орчин үед дэвшин хөгжсөн диалектик л байхгүй юу. Дашрамд дурдахад диалектикийг Маркс “зохиосон” гэж бодож явдаг усан тэнэг нь дэндсэн “онолчид” ганцхан Монголд байдаг юм билээ. Тэнэг нь их байх тусмаа Монголын төрд албан тушаал ахих бөлгөө.
Диалектикийг нь нулимчихаад монголын нийгмийн системийг судлалгүй, системийн анализ хийлгүй синергетик гэж орилоод байгаа хүнийг би л лав оюуны луйварчин гэж хэлнэ. Энэ чинь мөнгөний луйварчингаас илүү хорлогчинтой л доо.
Энэ түвшинд л бодож сэтгэж сурмаар байгаа юм. Гэхдээ би заримдаа боддог юм элсэнд ус асгаж байна уу даа гэж…
Судлаач Х.Д.Ганхуяг
2012 оны 11 дүгээр сарын 1.

About Ганаа
СУДЛААЧ ДАШЗЭВЭГИЙН ГАНХУЯГ 1954 онд Налайх хотод төрсөн. 1962 – 1972 онд Налайхын дунд сургууль, 1972 – 1977 онд МУИС –ийн Инженер – эдийн засгийн сургууль, 1987 – 1990 онд Болгар Улсын Нийгмийн Ухаан, Нийгмийн Процессын Удирдлагын Академи төгссөн. Нийгмийн Ухааны Институтэд эрдэм шинжилгээний ажилтан, УИХ-ын дэргэдэх Судалгааны Төвийн захирал, УИХ болон ЕТГ–т улс төрийн зөвлөх, референтын ажил хийж байсан. 1996 -1998 онд МАХН-ын Удирдах Зөвлөлийн гишүүн байснаа өргөдлөө өгч сайн дураараа огцорсон. Төр засгийн болон намын удирдагчдын талаар шүүмжлэлт өгүүлэл бичсэний учир ажлаас 5 удаа халагдсан. Мөн энэ шалтгааны улмаас 2004 онд МАХН-аас хөөгдсөн. Монгол Банкнаас их хэмжээний мөнгө алга болсон асуудлыг тэргүүн хатагтай О.Цолмонтой холбон бичсэний учир Монгол Банкны Ерөнхийлөгч асан О.Чулуунбатыг гүтгэсэн хэргээр 2006 онд шүүхээр шийтгүүлсэн. Олон улсын болон үндэсний хэмжээний олон судалгаанд удирдагч, үндэсний зөвлөх, багийн гишүүнээр ажиллаж байсан. Одоо чөлөөт судалгаа, системийн анализ эрхэлдэг. Эхнэр, хүү, охин нарын хамт амьдардаг.

24 Responses to ДИАЛЕКТИК Л БАЙХГҮЙ ЮУ

  1. ganaa says:

    Таны бичсэн зүйлсийг уншиж эргэцүүлэх дуртай.Баяраллаа

  2. sukhee says:

    Та бичээд л бид уншаад л…

  3. Anonymous says:

    Танд эрүүл энх сайн сайхан бүхнийг хүсье

  4. Алтай says:

    Хурд , хурд, бас дахин хурд.

  5. Болд says:

    Ганаа ахаа баярлалаа, үнэхээр цагаа олсон сануулга нийтлэл байнаа. Жадлан эсэргүүцсэн гэх гэрлээс зугатдаг жоомнуудыг та өргөмжлөн нэрлэсэн нь ахадсаныг эс тооцвол “монгол “зовлон” гарч ирдэг юм. Энийг хэлэнгүүт л өөрсдийнхөө тэнэг мангуу, алхаг залхуу, оюун сэтгэлгээний хомсдол хамаг муу муухайгаа орчин үеийн “онол” руу чихчихээд санаа амар суух “гоё санаа” тэр дороо гараад ирдэг юм”, “Монголын тогтворгүй байдал бол жам ёсны зүйл огт биш, манай удирдагчдын санаатай хийж буй үндэстнээ хөнөөх бодлогын үр дүн мөн” гэхчлэн бодит үнэнг хэлж чаддаг тань талархаад баршгүй ч сэтгэлтэй мэдлэгтэй танаас өөр судлаач, МОНГОЛ эрдэмтэн ховордсон нь гачлантай юмоо.

  6. Болд says:

    Шугаман бус динамик, синергетик, хаосын удирдлага гэх зүйлийг амныхаа /алерги/ харшил, нүүрнийхээ /маск/ баг болгосон хүмүүсийн хуурамч үгсийг холоо чулуудаад оночтой бодлого, судалгаа, дүгнэлт гаргах цаг манай төр улсад болсон бмаар юм?!? Шинжлэх ухааны үндэстэй судалгаа дүгнэлтийн үндэслээд синергетик, хаос гэхчлэн нэрлэж болох ч миний санахаар монголоор нэршүүлэн гэхгүйгээр ойлголтыг нь монголоор “хаос бол нарийн нийлмэл систем өөрөө бүтэцжих аль нэг хандлага руу гарах гарц болдог утгаараа бүтээлч зүйл болно. Үүний эсрэгээр нарийн нийлмэл цэгцэрсэн бүтэц нь хэт тогтвортой байснаа хурцдалтын үедээ тогтворгүй болж сүйрлийн зам руугаа ордог утгаараа эвдэн сүйтгэгч зүйл болно”, “Синергетик бол ахуйн хууль, түгээмэл мөн чанарыг гүн ухаантай зэрэгцүүлэн судалдаг нээлттэй хандлага юм”, “тодорхойгоос, гэхдээ хувьслын суурь загвараас салбар хоорондын нэгтгэсэн суурь загварт шилжих, хоёр дахь нь: үүний урвуугаар нэгтгэсэн онолын ойлголтоос тодорхой зүйл рүү шилжих гэсэн хандлагуудыг энд дурдаж болно” гэж таны бичсэнчлэн тайлбарлаад СИНЕРГЕТИК гэж ЗӨВ амьдралын замыг олох ухаан, ХАОС гэж амьдралыг зөв УДИРДАХ ухаан, шугаман бус динамик гэж бидэнд тулгардаг ШИЙДЭХ АСУУДАЛ хэмээн томъёолж болмоор мэт. Сэтгэгдэлээр олныг өгүүлж өгүүлж эс чадах тул хэт хураангуйлж муйхарласан бол өршөөх буйзаа. Ямартай ч энэ онол хэллэгүүд нь орчлон хорвоо, хүний нийгэм, хувьсал жам ёсны хийгээд жам бусаар явагдаж бгаа нөхцөлд, учрыг олон төвшитгөж, гарцыг бэдрэн, алдаа оноог дэнслэх гэсэн оюун ухаант хүмүүний судлагдахууны, танин мэдэхгүйн зүй ёсны онол, мэдлэг, мэдээллийн нэгэн түлхүүр тул өөрийн бодол санааг илэрхийллээ.

  7. Болд says:

    Ерөнхийдөө таны энэ нийтлэлээс хүн төрөлхтөн хүчний аливаа аргаас холдон юмны учрыг олж хужрын тунгаах замд ороод удаж байхад бид МОНГОЛЧУУД энэ бүгдийн эхийн таьсан шахуу атлаа хэлбэрдээд, аялдаад, дагаад, өөрийн ухаангүй манкур боол шиг бгаад? бгаан? утгатай, учиртай юм уу? учиргүй болоод малаасаа дор болчихоо юу? ЗӨӨЛӨН УДИРДЛАГА буюу юмны эв олддогсон, “Бүлээн усаар угаавал хиргүй” гэдэг болохоос халуун усаар угаа гэж толгой үсэг холбож зүйр үг хэлдэггүйн жишгээр ХАМТДАА төрийнхөө дуулалд өргөмжилсөнөөрөө “шударга улстай хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлэн” хөгжихийн тулд ухаантай сэхээтэй байя хэмээн уриалав гэж тунгаалаа. Танд дахин талархая.

  8. Anonymous says:

    ooriin tani bichsen zuilsig unshih durtai shu

  9. delgermaa says:

    Ganaa ahad bayarlalaa, unendee l um unshidaggui, hudlaa cecerhesen humuuseer duuren bolloo, yag unende marxin zohiluudiig originalaar ni bai gehed Biraaguain orchuulsan kapitalin neg botig unshisan hun her olon baidag um be? za gegel, kantaa bolii

  10. Anonymous says:

    ТЭР ЭЛСЭНД ЧИНЬ ЧИЙГ ХҮЛЭЭСЭН ҮНДЭС БАЙГАА БАЙХАА ТЭР БОЛ МОНГОЛЫН ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУД ТИЙМЭЭС ЮУТАЙ Ч УСАЛСУГАЙ.

  11. Ганаа says:

    Тэрийг чинь мэдэж л байна. Тэгээд төр нь услахгүй, нийгэм нь услахгүй, сургууль нь услахгүй, эцэг эх нь услахгүй, би бараг ганцаараа услах “үүрэгтэй”-гээ гайхаад хэлсэн юм. Чи бол “уриалахаас” өөр “юм” хийхгүй л дээ. Надад ядахдаа “ус зөөх” хүн хэрэгтэй байна…

  12. Anonymous says:

    Шинэ онол, аргазүй боловсруулан ашиглаж байж л шинэ мэдлэг буй болгох ба шинэчлэлийг ухаалаг хэрэгжүүлэж болно. Олон жил хийсэн судалгааныхаа үр дүнг шинэ онол аргазүй ашиглан шүүн үзэж системчлэн олны хүтээл болгохыг чинь хүсэн хүлээж байна.

  13. Цэрэнхүү says:

    Ѳѳрийн чинь блогийг уншихад ѳнѳѳдѳр баггүй цаг зарваа. Гэхдээ ѳѳрий чинь хэн бэ гэдгийг мэдэх сонирхол надад ѳчүүхэн ч байхгүй, БИ. ТА тѳдийлэн сонирхолтой биш, харин юу бичицгээсэн нь сонирхолгүй биш гэдэг утгаар шүү!
    Диалектикийн талаар бичсэнийг уншлаа, таалагдлаа. Нэг санаа нэмэрлэе! Хегелийн диалектик, Марксийн диалектик, монголын хѳгжлийн диалектик…г.м.ээр бичиж мэдэмхийрэн ярьцгаах юм. Үнэндээ бол диалектик бол ганцхан, байгаль нийгмийн хѳгжлийн хууль юм байгаа биз дээ! Түүнийг нээсэн, тайлбарласан субьектээр нь ѳмнѳ нь нэр залгах шударга биш юм шиг санагдаад байдаг юм, та юу хэлмээр байна!

  14. Ганаа says:

    Диалектик бол хууль биш, харин “онолын” үндэслэл гаргах арга, хэлбэр. Энэ нь олон мянган жил хөгжиж ирсэн болохоор хөгжүүлсэн хүнээр нь ялгадаг. Монголчууд төв үзлийн ачаар “диалектикч” сэтгэж чаддаг байсан. Бүхэлд нь, зөрчил дунд нь, арга билгийн зохирлыг гайхалтай “хардаг” байсан. Монголын энэ сэтгэлгээний арга орчин үеийн синергетикийн арга зүйтэй 90 хувь таардаг юм.

  15. Dorj says:

    ta niitluuleedee baabar.mn-tei geree hiigeed tend tavij boldoggui yumuu? iluu olon huuhed zaluuchuud unshih bailguidee?

    • Жинхэнэ-Очир says:

      Наанадаж бие хүний танин мэдэхүйд тустай,цаашилбал нийгэм олон түмэнд хэрэгтэй сэдэв хөндсөн Ганхуяг танд баярлалаа.
      “…би бараг ганцаараа услах “үүрэгтэй”-гээ гайхаад хэлсэн юм. Чи бол “уриалахаас” өөр “юм” хийхгүй л дээ. Надад ядахдаа “ус зөөх” хүн хэрэгтэй байна…” хэмээснийг хараад миний бие,тэр “ус”-ыг зөөлцмөөр санагдавч их элсэн манхан уулсыг нэвчиртэл ус зөөж асгахын тулд маш олуулаа байж, бас хувингаар биш тун олон хүчирхэг цистернтэй баймаар санагдлаа. Гэтэл тэр бүхэн хаана байнаа?

  16. Anonymous says:

    та тэгээд тэр сүрхий монголын нийгмийн системийн загварчлалаа хэзээ бидэнд танилцуулах гэж байна?

    • Ганаа says:

      Бидэнд гэж хэнд ?! Нэрээ хэлээгүй чамд, тэгээд нетээр танилцуулдаг тэнэг хүн би биш л дээ.
      МАН-ын Их Хурлын өмнө нэг сайхан бэлэн загварчлалтай болж авмаар санагдаад байна уу ?!

  17. od says:

    байгальд өөрөө явагддаг зүйл хэмнэлийг ойлгохын тулд ухамсарт амьтан гэх хүн ийм их төвөгтэй онолыг зохиож, түүнийгээ ч бүр шүтээд байдаг ухаан нь гүйцэж ойлгохоо болисон байж яагаад төгс ухамсар нь гүйцэж ойлгохын аргагүй энэ нарийн зохион байгуулалтыг санамсаргүй бүтсэн гэдэг вэ. дарвины онол үнэндээ няцаагдсан. хамаагүй зүйл биччихлээ.гэхдээ өөриЙНХӨӨ СЭТГЭЛ САНААГ Ч ОЙЛГОДОГГҮЙ БАЙЖ ИЙМ ИХ ОНОЛ ХЭНД ХЭРЭГТЭЙ ГЭЖ

    • Ганаа says:

      Тэгвэл чи бүх дэлхийд үзэж буй дунд дээд сургуулийн бүх сурах бичгийг устгачихаад дараа нь надтай яриарай.

  18. Od says:

    устгавал хүн ахиад эхнээс яг ижил замаараа судалгаагаа эхлэх байхдаа. бүх дэлхийн сурах бичгийг сурлаа гээд матерлист мэдлэгт яаж л бол яаж хувирч хэлбэрээ өөрчлөөд дуусдаггүй их цувааг үүсгэнэдээ. тантай маргах гээгүй шүү. мэдээж миний мэдсэн сурсан маш бага. тийм болхоор ингэж хэлж байж болох юм. би бүх онолыг биш харин тэр онол практик юу ч бай түүнийг үүсгээд байгаа зүйлийн цаад учирыг нь олбол илүү хялбар болов уу гэж бодож байна.жишээ нь экологи анагаах биологийн олон зүйлийг нарийн цээжлэснээс илүү 5н махбодын онол илүү гүн гүзгий санагдсан. цаад хүч шалтгааныг мэдсэн байхад илүү хялбар бас ойлгомжтой

  19. LeRoy says:

    Энэ өгүүлбэр монголтой холбоотой нилээн чухал зүйлийг гаргасан бололтой.
    “Хаос нь хурцдалтын агшинд ойрхон үед системд заналхийлж буй задралаас нийлмэл бүтцийг “аварч” болно, хэрэв хаосын ачаар хэт хурдан, нуранги үүсгэх өсөлтийн горимоос системийг гаргаж чадвал үүний эсрэг байдалд орж систем “царцах” горимд орно.
    Энэ үед төв рүү тэмүүлэх хүч гадагш урсах хүчээр, төвөөс зугтах хүчээр солигдоно, нарийн нийлмэл болох хийгээд бүтэцжих явдал нь хялбарших хийгээд олон янз байдал арилахаар солигдоно, үйл явц өргөжих хийгээд идэвхижих явдал нь идэвхийн бууралтаар солигдоно гэх мэтчилэн…
    Хурдан өсөлтийн горимд тогтсон бүтцийн зохирлыг эвдэх, задлах хандлага үүсдэг. Гэтэл царцах горимд “ой санамжийн” өнгөрсний механизмыг өнөөдөртэй авчирч “залгадаг”. Ингээд нийлмэл бүтцийн дотоод өөрчлөлт, үйл явцын ерөнхий хэмнэлд нөлөөлдөг.”
    Хаосд байгаа систем хурцдалтын үед эмх замбраагүй байдал үргэлжилж хурдацтай дордох аваас үүнийг зогсооход их хэцүү болно гэсэн үг. Хурцдалт маш их ойртсон үед “ой санамжийн” өгөгдлийг залгачихсан байх хэрэгтэй. Энэ ой санамж нь харин ирээдүйн амьдралд зөвөөр хэрэглэгдэх, амьдралын гарц болох ёстой гэж ойлгож байна. Ийм ой санамж буюу сэтгэлгээ нь жинхэнэ монгол хүн, монгол нутагд таарсан, зориулагдсан монгол сэтгэлгээ байх нь зүйтэй.
    Энэ тохиолдолд үйл явц илүү жам ёсны шинжтэй явж хэн нэгний дарангуйлал тогтох, зальжин шунахай этгээдүүд төрд гарах эсвэл өмнөхөөсөө улам дордох байдал бараг үүсэхгүй байх.

  20. sainaa says:

    Нэг “юмыг” авч болно, гэхдээ заавал нөгөөхийг нулимж дэвсэж байж санаа нь амардаг сэтгэл зүйн гажигт хамаг учир нь байдаг байх. >>>> Ийм юм мэдрэгдээд байдаг шүү. Нэгнийх нь ач холбогдлыг дөвийлгөхдөө нөгөөхийг нь заавал доош нь хийж сэтгэдэг, тэгээд ярьдаг. Хоёр зүйл ярьж байгаа бол дунд нь “халахуйг” ашиглахаа мартчихдаг ч юм шиг.

  21. Болд says:

    Reblogged this on Ганболд and commented:
    Амар сайхандаа жаргажээ… гэдэг бол жинхэнэ хаосын удирлага, синергетикийн тогтношил ажээ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: